اگر با لیبل پرینتر کار میکنید، احتمالاً اسم ریبون را زیاد شنیدهاید. ریبون در لیبل پرینتر همان نقشی را دارد که کارتریج در پرینترهای اداری دارد، اما انتخاب نادرست آن میتواند باعث پاک شدن چاپ، کیفیت پایین بارکد یا حتی آسیب به هد شود. در این مقاله توضیح میدهیم ریبون چیست، تفاوت ریبون وکس، وکس رزین و رزین کدام است و برای هر نوع لیبل کدام را انتخاب کنید.
ریبون لیبل پرینتر چیست؟
ریبون یک نوار نازک پلاستیکی است که یک روی آن با لایهای از جوهر جامد پوشانده شده است. در روش انتقال حرارتی (Thermal Transfer)، هد چاپ نقاط مشخصی از ریبون را گرم میکند و جوهر ذوبشده روی لیبل منتقل میشود. نتیجه، چاپی است که در برابر نور و گذر زمان ماندگارتر از چاپ حرارتی مستقیم است.
لیبل پرینترهایی که در حالت حرارتی مستقیم (Direct Thermal) کار میکنند ریبون ندارند و روی لیبلهای حساس به حرارت چاپ میکنند. بسیاری از دستگاهها هر دو حالت را پشتیبانی میکنند. اگر درباره خود دستگاه اطلاعات بیشتری میخواهید، مقاله «لیبل پرینتر چیست» را هم بخوانید.
انواع ریبون از نظر جنس جوهر
ریبون وکس (Wax)
ریبون وکس رایجترین و اقتصادیترین نوع است. جوهر آن در دمای پایینتری ذوب میشود و روی کاغذهای معمولی و مات بهخوبی مینشیند.
- مناسب برای: لیبل کاغذی معمولی، برچسب قیمت، لیبل ارسال و انبار
- نقطه ضعف: در برابر خراش، مالش و مواد شیمیایی مقاومت کمی دارد
ریبون وکس رزین (Wax/Resin)
ترکیبی از وکس و رزین است و تعادل خوبی بین کیفیت، دوام و قیمت دارد. چاپ آن نسبت به وکس در برابر خراش و لک مقاومتر است.
- مناسب برای: کاغذهای روکشدار و براق، برخی لیبلهای مصنوعی مانند PP، برچسب محصولات بهداشتی و آرایشی
- نقطه ضعف: برای محیطهای خیلی سخت مانند تماس مداوم با حلال کافی نیست
ریبون رزین (Resin)
ریبون رزین بیشترین دوام را دارد و چاپ آن در برابر حرارت، رطوبت، مواد شیمیایی و سایش مقاوم است. معمولاً به دمای بالاتری روی هد نیاز دارد.
- مناسب برای: لیبلهای مصنوعی مانند PET (پلیاستر)، PE و لیبلهای صنعتی، برچسب قطعات خودرو، لیبلهای پزشکی و آزمایشگاهی، اتیکت پارچهای
- نقطه ضعف: قیمت بالاتر و نیاز به تنظیم دقیقتر دما و سرعت
جدول مقایسه ریبونها
| ویژگی | وکس | وکس رزین | رزین |
|---|---|---|---|
| جنس لیبل مناسب | کاغذ معمولی و مات | کاغذ روکشدار، برخی مصنوعی | مصنوعی (PET، PE، پارچه) |
| مقاومت در برابر خراش | کم | متوسط | زیاد |
| مقاومت شیمیایی | کم | متوسط | زیاد |
| دمای مورد نیاز هد | پایین | متوسط | بالا |
| کاربرد رایج | فروشگاه، انبار، ارسال | محصولات مصرفی، بهداشتی | صنعتی، پزشکی، فضای باز |
قاعده کلی ساده است: هرچه لیبل صافتر و مصنوعیتر باشد و هرچه محیط سختتر باشد، به سمت رزین بروید. همیشه پیش از سفارش عمده، ترکیب ریبون و لیبل را روی دستگاه خود آزمایش کنید.
جوهر داخل یا بیرون؟ (CSI و CSO)
ریبونها از نظر محل لایه جوهر روی رول دو دسته هستند:
- جوهر بیرون (CSO یا Coated Side Out / Ink Out): لایه جوهر در سمت بیرونی رول است.
- جوهر داخل (CSI یا Coated Side In / Ink In): لایه جوهر در سمت داخلی رول است.
هر لیبل پرینتر برای یکی از این دو نوع طراحی شده و برخی مدلها با تغییر مسیر ریبون هر دو را پشتیبانی میکنند. اگر نوع اشتباه بخرید، جوهر به جای لیبل به هد منتقل میشود یا اصلاً چاپی انجام نمیشود.
روش ساده تشخیص سمت جوهر
یک تکه از ریبون را روی یک کاغذ سفید قرار دهید و با ناخن یا یک جسم سخت روی آن فشار بیاورید. اگر سمتی که روی کاغذ بوده جوهر به جا گذاشت، آن سمت دارای جوهر است. روش دیگر این است که سمت چسبدار یک لیبل را به ریبون بچسبانید و جدا کنید؛ سمت جوهردار رنگ را روی چسب جا میگذارد.
سایز کر (Core) و طول ریبون
ریبون دور یک لوله مقوایی یا پلاستیکی به نام کر (Core) پیچیده میشود. قطر داخلی کر باید با شفت دستگاه هماهنگ باشد. بهطور معمول لیبل پرینترهای رومیزی از کرهای نیماینچی یا یکاینچی استفاده میکنند و مدلهای صنعتی معمولاً کر یکاینچی دارند. برخی دستگاهها هم شیار یا زبانه مخصوص روی کر لازم دارند.
طول ریبون هم به ظرفیت دستگاه بستگی دارد. پرینترهای رومیزی جای محدودی برای رول ریبون دارند و ریبونهای کوتاهتر میگیرند، در حالی که پرینترهای صنعتی ریبونهای بسیار بلندتری را پشتیبانی میکنند. حداکثر طول قابل نصب را از مشخصات فنی دستگاه خود بگیرید.
انتخاب عرض ریبون
عرض ریبون باید کمی بیشتر از عرض لیبل باشد تا لبه لیبل و پشتچسب مستقیماً با هد تماس نداشته باشند؛ این تماس به مرور باعث سایش هد میشود. در عین حال ریبون نباید از عرض هد چاپ پهنتر باشد. ریبون خیلی پهنتر از لیبل هم هدر میرود و احتمال چروک شدن آن بیشتر است.
نگهداری درست ریبون
ریبون هم مثل لیبل به شرایط نگهداری حساس است. اگر در محیط گرم، مرطوب یا زیر نور مستقیم خورشید بماند، ممکن است جوهر آن آسیب ببیند یا لایهها به هم بچسبند. چند توصیه ساده:
- ریبون را تا زمان مصرف در بستهبندی اصلی و در جای خنک و خشک نگه دارید.
- از دست زدن به سطح جوهردار خودداری کنید؛ چربی دست روی کیفیت چاپ اثر میگذارد.
- رولهای باز شده را در محیط پرگرد و خاک رها نکنید، چون ذرات گرد همراه ریبون به زیر هد میروند.
- هنگام تعویض ریبون، هد را هم با الکل ایزوپروپیل تمیز کنید.
علائم انتخاب یا نصب اشتباه ریبون
- لیبل کاملاً سفید بیرون میآید: ریبون برعکس نصب شده یا نوع CSI/CSO نادرست است.
- خطوط مورب یا چینخوردگی در چاپ: کشش ریبون یا تنظیم فشار هد نامناسب است.
- چاپ با انگشت پاک میشود: جنس ریبون برای لیبل مناسب نیست.
- چاپ کمرنگ و ناقص: دمای چاپ (Darkness) پایین است یا ریبون و لیبل با هم سازگار نیستند.
- ریبون پاره میشود: دما بیش از حد بالاست یا هد آسیب دیده است.
اگر چین خوردن ریبون یا پاره شدن آن با تنظیمات حل نشد، ممکن است مکانیزم کشش ریبون یا هد دستگاه آسیب دیده باشد. برای بررسی و تعمیر به صفحه تعمیر لیبل پرینتر مراجعه کنید، اطلاعات قطعات را در بخش قطعات لیبل پرینتر ببینید یا از طریق صفحه تماس با ما با فن نگر در ارتباط باشید.
پرسشهای رایج
آیا همه لیبل پرینترها به ریبون نیاز دارند؟
خیر. فقط پرینترهایی که در حالت انتقال حرارتی (Thermal Transfer) کار میکنند ریبون لازم دارند. در حالت حرارتی مستقیم، روی لیبل حساس به حرارت و بدون ریبون چاپ میشود.
چرا ریبون نصب شده ولی لیبل سفید بیرون میآید؟
معمولاً ریبون برعکس نصب شده یا نوع جوهر آن (داخل یا بیرون) با دستگاه سازگار نیست. همچنین ممکن است دستگاه در حالت حرارتی مستقیم تنظیم شده باشد.
اگر ریبون پهنتر از لیبل باشد مشکلی پیش میآید؟
کمی پهنتر بودن ریبون نسبت به لیبل توصیه میشود تا هد مستقیم با لیبل تماس نداشته باشد. اما ریبونی که خیلی پهنتر باشد هدر میرود و ممکن است چروک شود.