کاتر اتوماتیک یکی از پرکارترین بخشهای فیش پرینتر است؛ در یک فروشگاه یا رستوران شلوغ ممکن است روزانه صدها بار کاغذ را ببُرد. وقتی کاتر فیش پرینتر کار نمیکند، فیشها به هم چسبیده بیرون میآیند، کاغذ در دهانه دستگاه جمع میشود یا پرینتر با چراغ خطا کاملاً متوقف میشود. خبر خوب این است که بخش زیادی از این مشکلات با بررسی تنظیمات و تمیز کردن محفظه کاتر برطرف میشود. در این مقاله علتهای رایج، تنظیمات کاتر فیش پرینتر و زمانی که باید سراغ تعمیر بروید را مرور میکنیم.
کاتر فیش پرینتر چطور کار میکند؟
کاتر اتوماتیک از یک تیغه ثابت و یک تیغه متحرک تشکیل شده است. یک موتور کوچک با چرخدنده، تیغه متحرک را جلو میبرد تا کاغذ را ببُرد و سپس آن را به جای اولش (موقعیت خانه یا Home) برمیگرداند. یک سنسور یا میکروسوئیچ به برد دستگاه خبر میدهد که تیغه به جای خود برگشته است. اگر تیغه در مسیر گیر کند و به موقعیت خانه نرسد، پرینتر برای جلوگیری از آسیب، چاپ را متوقف و خطا اعلام میکند.
بیشتر فیش پرینترها دو نوع برش دارند:
- برش کامل (Full Cut): کاغذ کاملاً جدا میشود.
- برش ناقص (Partial Cut): یک نوار باریک از کاغذ بریده نمیشود تا فیش روی دستگاه بماند و نیفتد.
برش با فرمانی انجام میشود که نرمافزار یا درایور در پایان هر فیش به پرینتر میفرستد. پس اگر این فرمان ارسال نشود، کاتر سالم هم کاری نمیکند.
علائم خرابی کاتر
- کاغذ اصلاً بریده نمیشود، اما چاپ کاملاً سالم است.
- کاغذ نیمهکاره یا با لبههای پاره و ناصاف بریده میشود.
- پس از برش، کاغذ در دهانه دستگاه گیر میکند یا مچاله میشود.
- چراغ خطا (Error) روشن میماند یا چشمک میزند و دستگاه چاپ نمیکند.
- درب دستگاه باز نمیشود؛ معمولاً چون تیغه وسط مسیر مانده است.
- هنگام برش صدای غیرعادی، تقتق یا زوزه موتور شنیده میشود.
چرا کاتر فیش پرینتر کار نمیکند؟
۱. تکه کاغذ در محفظه کاتر گیر کرده است
رایجترین علت، تکههای ریز کاغذ است که بین تیغهها یا پشت تیغه متحرک جمع میشوند. این اتفاق بیشتر وقتی میافتد که کاغذ هنگام برش کشیده شود یا انتهای رول به هسته چسبیده باشد. یک تکه کاغذ کوچک کافی است تا تیغه به موقعیت خانه نرسد و دستگاه خطا بدهد.
۲. فرمان برش ارسال نمیشود
اگر کاتر هیچ حرکتی نمیکند ولی دستگاه خطا هم نمیدهد، احتمال زیادی دارد که مشکل نرمافزاری باشد: گزینه برش در درایور غیرفعال است، نرمافزار فروش برای آن پرینتر فرمان برش تعریف نکرده، یا پس از تعویض درایور، از درایور عمومی استفاده میشود که برش را پشتیبانی نمیکند. برای اطمینان، یک تست چاپ (Self Test) از خود دستگاه بگیرید؛ در بسیاری از مدلها تست چاپ در پایان برش میزند. اگر در تست برش انجام شد، کاتر سالم است و باید سراغ تنظیمات بروید.
۳. کاغذ نامناسب
کاغذ خیلی ضخیم، کاغذ چندلایه یا رولی که عرض آن با دستگاه هماهنگ نیست، به تیغه فشار بیشتری میآورد. کاغذ حرارتی نامرغوب هم گرد و ذرات بیشتری تولید میکند که در محفظه کاتر جمع میشود. درباره انتخاب رول مناسب، راهنمای رول کاغذ حرارتی را بخوانید.
۴. کند شدن یا لبپریدگی تیغه
تیغه پس از مدتی کار کند میشود. نشانه آن برش ناصاف، پاره شدن کاغذ به جای بریده شدن و نیاز به چند بار تلاش برای برش است. اگر جسمی مثل گیره یا منگنه وارد دهانه شده باشد، ممکن است لبه تیغه بپرد.
۵. خرابی موتور، چرخدنده یا سنسور
اگر صدای موتور شنیده میشود اما تیغه حرکت نمیکند، چرخدندهها ممکن است شکسته یا هرز شده باشند. اگر تیغه درست حرکت میکند اما دستگاه باز هم خطای کاتر میدهد، سنسور یا میکروسوئیچ موقعیت تیغه را بررسی کنید. در موارد کمتر، مدار راهانداز موتور روی برد آسیب دیده است.
۶. آداپتور ضعیف
موتور کاتر در لحظه برش جریان زیادی میکشد. آداپتور فرسوده یا غیراصلی ممکن است برای چاپ کافی باشد اما در لحظه برش افت ولتاژ بدهد و دستگاه ریست شود یا کاتر نیمهکاره بماند.
تنظیمات کاتر فیش پرینتر در ویندوز و نرمافزار
نام دقیق گزینهها در هر برند فرق دارد، اما مسیر کلی این است:
- در ویندوز به بخش Printers & scanners یا Devices and Printers بروید.
- روی فیش پرینتر کلیک کنید و Printing Preferences یا Printer Properties را باز کنید.
- در تبهای تنظیمات کاغذ یا Advanced دنبال گزینهای با نامهایی مثل Paper Cut، Cutter، Cut Mode یا Cut at end of document بگردید.
- حالت برش (کامل یا ناقص) و زمان برش (پایان هر صفحه یا پایان سند) را انتخاب کنید.
- در نرمافزار فروش یا حسابداری هم بررسی کنید که برای همین پرینتر، گزینه برش فعال باشد.
در برخی فیش پرینترها، فعال یا غیرفعال بودن کاتر با یک کلید کوچک DIP Switch در زیر یا پشت دستگاه یا از طریق برنامه تنظیمات سازنده تعیین میشود. اگر پس از نصب مجدد ویندوز کاتر از کار افتاده، احتمالاً درایور تغییر کرده است؛ راهنمای نصب درایور فیش پرینتر مراحل نصب درست را توضیح میدهد.
آزاد کردن تیغه گیرکرده
اگر تیغه وسط مسیر مانده و درب باز نمیشود، با زور درب را باز نکنید؛ ممکن است تیغه یا قفل درب بشکند. این مراحل را امتحان کنید:
- دستگاه را خاموش و چند ثانیه بعد دوباره روشن کنید. در بسیاری از مدلها، پرینتر هنگام روشن شدن تیغه را به موقعیت خانه برمیگرداند.
- اگر تیغه برنگشت، دستگاه را خاموش و از برق جدا کنید.
- در برخی مدلها زیر درپوش کاتر یک پیچ یا چرخدنده کوچک وجود دارد که با چرخاندن آن طبق دفترچه راهنما، تیغه به عقب برمیگردد.
- پس از باز شدن درب، تکههای کاغذ را با دقت و بدون استفاده از اجسام فلزی تیز بیرون بیاورید.
- رول را دوباره درست قرار دهید، دستگاه را روشن کنید و یک تست چاپ بگیرید.
اگر دستگاه شما این امکان را ندارد یا پس از این مراحل تیغه باز هم گیر میکند، باز کردن بدنه را به تعمیرکار بسپارید.
نگهداری کاتر برای عمر بیشتر
- هنگام تعویض رول، داخل محفظه را با هوای فشرده (اسپری هوا) تمیز کنید.
- فیش را هنگام برش نکشید؛ صبر کنید برش کامل شود.
- از رول با کیفیت و عرض مناسب دستگاه استفاده کنید و انتهای رول را قبل از رسیدن به هسته تعویض کنید.
- دستگاه را دور از بخار و روغن آشپزخانه قرار دهید؛ چربی و گرد کاغذ با هم لایه چسبندهای روی تیغه میسازند.
- از آداپتور اصلی یا همتوان استفاده کنید.
هد حرارتی هم از همین آلودگیها آسیب میبیند؛ برای مراقبت از آن، مقاله تمیز کردن هد پرینتر حرارتی را ببینید.
چه زمانی کاتر باید تعمیر یا تعویض شود؟
اگر پس از بررسی تنظیمات و تمیز کردن محفظه، کاتر همچنان برش نمیدهد، برش ناصاف دارد، صدای غیرعادی میدهد یا خطای کاتر برطرف نمیشود، ایراد سختافزاری است. در کارگاه ابتدا مشخص میشود مشکل از تیغه، موتور، چرخدنده، سنسور یا برد است. در بسیاری از مدلها تیغه متحرک یا موتور کاتر جداگانه تعویض میشود و نیاز به تعویض کل مکانیزم نیست. برای استعلام قطعه، صفحه قطعات فیش پرینتر را ببینید یا برای تعمیر فیش پرینتر درخواست ثبت کنید.
اگر مشکل شما فقط کاتر نیست و دستگاه اصلاً چاپ نمیکند، مقاله چرا فیش پرینتر چاپ نمیکند؟ قدمبهقدم علتها را بررسی کرده است.
پرسشهای رایج
چرا کاتر فیش پرینتر فقط نیمه میبُرد؟
بسیاری از فیش پرینترها دو حالت برش کامل (Full Cut) و برش ناقص (Partial Cut) دارند و برش ناقص عمداً یک نوار باریک را نمیبُرد تا فیش نیفتد. اگر حالت برش کامل انتخاب شده و باز هم برش ناقص است، تیغه کند شده یا ضخامت کاغذ مناسب نیست.
کاتر کار نمیکند ولی چاپ درست است؛ اول چه چیزی را چک کنم؟
ابتدا تنظیمات کاتر را در درایور یا نرمافزار فروش بررسی کنید؛ اگر نرمافزار فرمان برش نفرستد، کاتر هیچ حرکتی نمیکند. سپس داخل محفظه کاتر را از نظر تکهکاغذ گیرکرده بررسی کنید.
میتوانم تیغه کاتر را روغنکاری کنم؟
روغنکاری خودسرانه توصیه نمیشود؛ روغن گرد کاغذ را جذب میکند و به مرور حرکت تیغه را سنگینتر میکند. تمیز کردن با هوای فشرده و برداشتن ذرات کاغذ کافی است و سرویس داخلی باید طبق دستور سازنده انجام شود.
تعویض کاتر فیش پرینتر بهصرفه است؟
در بیشتر مدلها بله. گاهی فقط تیغه متحرک یا موتور کاتر تعویض میشود و نیازی به تعویض کل مجموعه یا خرید دستگاه نو نیست. هزینه پس از عیبیابی و پیش از تعمیر اعلام میشود.